نوای جنوب:با کاهش تقاضا برای بنزین و گازوئیل و به تبع آن نفت خام طی سالهای آتی، رقابت ها و تخفیف ها برای فروش نفت افزایش خواهد یافت و طی ده سال آتی قیمت نفت روند نزولی در پیش خواهد گرفتحسین میرافضلی، کارشناس انرژی در یادداشتی برای انرژی پرس نوشت: “طرح جایگزینی نفت خام سبک با مازوت و گازوئیل و بخشی از گاز مصرفی در نیروگاه ها، کارخانه های سیمان، مجتمع های پتروشیمی، زنجیره تولید فولاد و صنایع فلزی، کارخانه های شیشه وکاشی و سرامیک و واحدهای آجر پزی از ابعاد مختلف به نفع اقتصاد کشور است حتی با فرض رفع تحریم ها و آزاد شدن فروش نفت نیز این سیاست منافع بیشتری برای ایران به دنبال خواهد داشت.

با کاهش تقاضا برای بنزین و گازوئیل و به تبع آن نفت خام طی سالهای آتی، رقابت ها و تخفیف ها برای فروش نفت افزایش خواهد یافت و طی ده سال آتی قیمت نفت روند نزولی در پیش خواهد گرفت لذا استفاده از نفت خام برای مصارف صنعتی و تلاش جهت صادرات حداکثری گاز و برق به کشورهای پیرامون می بایست مورد توجه ویژه قرار گیرد. استفاده از نفت سبک به عنوان سوخت نیروگاه ها مطلب جدیدی نیست و چندین دهه است در کشورهای مختلف از نفت خام به عنوان سوخت نیروگاه ها و برخی صنایع دیگر استفاده نموده و می نمایند.

تا قبل از بحران های نفتی دهه هفتاد نیروگاه های ژاپن از نفت خام به عنوان سوخت استفاده می کردند و پس از مشاهده عدم ثبات در تامین و قیمت نفت به سمت ذغال سنگ و LNGسوق داده شدند. عربستان در تابستان سال گذشته روزانه حدود ۶۳۰هزار بشکه نفت خام در نیروگاه ها استفاده نمود.

در حال حاضر نیروگاه ها و برخی صنایع از مازوت به عنوان سوخت استفاده می کنند در حالی که مازوت ته مانده نفت خام است و سولفور آن حدود سه برابر نفت خام سبک است. انرژی حرارتی مازوت و نفت خام برابر است اما نفت خام انرژی پاک تری نسبت به مازوت محسوب می شود. در جدول مقایسه ای مزیت های نفت خام سبک ایران نسبت به مازوت نشان داده می شود.

قطعا جایگزینی نفت خام بجای سوخت گاز و گازوئیل و مازوت نیروگاه ها، پالایشگاه ها، پتروشیمی ها، کارخانه های سیمان، زنجیره فولاد و صنایع فلزی، شیشه و سرامیک، آجر پزی ها و غیره نیازمند اصلاحات فنی در برخی بخش ها از جمله مشعل، پمپ، بلوئر زداینده دود داخل بویلرها و غیره دارد نصب اسکرابر روی دودکش نیروگاه ها در هر صورت برای سوخت مازوت و سایر سوخت های مایع توصیه می شود. ایجاد سیستم ته نشین ساز نمک در مخازن ذخیره نفت خام در مجتمع های صنعتی ذکر شده ضروری است.

هزینه اصلاحات مورد نیاز برای جایگزینی نفت خام با مازوت و گازوئیل مورد استفاده در نیروگاه هزار مگاواتی بین ۱۰ تا ۲۰ میلیون دلار است و با عزم اراده جدی در مدت سه ماه قابل انجام می باشد. این سرمایه گذاری طی مدت یکماه قابل بازگشت است. برای سایر واحدهای صنعتی نیز متناسب با اندازه واحد و میزان اصلاحات مورد نیاز، اصلاحات ضروری از ۵ تا ۲۰ میلیون دلار هزینه دارد و طی مدت نسبتا کوتاهی قابل انجام می باشند.

با فرض اینکه نیروگاهی روزانه دو میلیون لیتر گازوئیل مصرفی را با نفت خام جایگزین نماید با لحاظ متفاوت قیمت گازوئیل و نفت خام که ۵۰ سنت است آن نیروگاه روزانه یک میلیون دلار هزینه کمتری روی دوش دولت می گذارد که در طول یکماه ۳۰میلیون دلار می شود. این در حالی است که ارزش حرارتی گازوئیل و نفت خام برابر است.

پتروشیمی که ماهیانه می تواند ده میلیون دلار سود دهی داشته باشد اما در ماه های سرد سال به سبب عدم امکان تامین گاز حدود سه ماه از سال خاموش است با اجرای این طرح در کوره ها بجای گاز از نفت خام استفاده می کند و در عوض همراهی با این طرح در کل ایام سال گاز مورد نیازش تامین می شود و بصورت مستمر به تولبد ادامه می دهد در حالی که سه ماه عدم تولید فشار هزینه ای بسیار سنگینی بابت هزینه های جاری به واحد های بزرگ صنعتی وارد می کند.

قطعا ایجاد چنین تغییر بزرگی نیاز به عزم ملی و همراهی تیم های فنی و کارشناسی دارد و اگر این عزم ملی ایجاد شود تاثیرات بزرگی بر اقتصاد ملی و توسعه سرمایه گذاری و افزایش سطح همکاری ها با کشورهای همسایه خواهد داشت. با اجرای این طرح ایران بخش عمده برق و گاز کشورهای ترکبه، پاکستان، عراق و افغانستان و سایر کشورها را تامین خواهد نمود و روابط ایران و همسایگان عمیق تر و پایدار تر خواهد شد.

مقایسه نفت خام سبک صادراتی با مازوت و مزیت های نفت خام نسبت به مازوت جهت سوخت نیروگاه ها و صنایع سنگین

ویژگی ها                                    نفت خام سبک                                   مازوت

ویسکوزیته                                    پایین‌تر                                            بسیار بالا

نیاز به پیش‌گرمایش                       کم یا گاهی بدون آن                           معمولاً ضروری

اتمیزه‌کردن در مشعل                      آسان‌تر                                           دشوارتر

گوگرد                                          کمتر                                               معمولاً بیشتر

فلزات سنگین مثل Ni و V                کمتر                                                بیشتر

خاکستر                                      کمتر                                                 بیشتر

رسوب و گرفتگی نازل                     کمتر                                                 بیشتر

خوردگی تجهیزات                          کمتر                                                 بیشتر

انتشار SO₂                                  کمتر                                                 بیشتر

نگهداری مخازن و خطوط                  ساده‌تر                                             نیازمند گرم‌کردن

ارزش حرارتی جرمی                       بالا                                                  بالا

نفت خام سبک از نظر سوخت‌ به گازوئیل شبیه‌ تر است تا مازوت. بنابراین اگر بخواهید آن را در بویلر یا کوره جایگزین مازوت کنید،

معمولاً مشکلات ویسکوزیته و اتمیزاسیون مازوت را ندارد.
برای مثال، مازوت سنگین باید در بسیاری از سیستم‌ها گرم شود تا ویسکوزیته آن برای پمپاژ و پاشش مناسب شود؛ ولی نفت خام سبک در دمای محیط بسیار روان‌تر است.

از نظر آلایندگی، مزیت مهم دیگر نفت خام سبک، گوگرد و فلزات سنگین کمتر است. در نتیجه، نسبت به مازوت معمولاً:

–  SO₂ کمتری تولید می‌کند.

– خاکستر کمتری ایجاد می‌کند.

– رسوب روی سطوح انتقال حرارت کمتر است.

–  آلودگی و خوردگی تجهیزات کمتر می‌شود.

–  نگهداری مشعل‌ها و نازل‌ها ساده‌تر است.

از نظر فنی نفت خام سبک گزینه جذاب‌تری از مازوت جهت استفاده در نیروگاه ها و صنایع ذکر شده است ولی قبل از ورود به بویلر باید حداقل نمک‌زدایی، آب‌گیری/تفکیک آب، فیلتراسیون و بررسی سازگاری مشعل و سیستم سوخت‌رسانی می بایست انجام پذیرد.

با توجه به زیرساخت های خطوط لوله انتقال نفت از جنوب تا اصفهان و تهران و سایر زیرساخت های حمل و نقل و مخازن ذخیره و نیروی انسانی ماهر و دانش فنی موجود، اجرای این طرح در چند مرحله طی مدت کوتاهی قابل انجام است. تحقق این طرح ضمن افزایش ارز آوری، سود بیشتر نیروگاه ها و صنایع ناشی از تولید پیوسته و عدم توقف تولید، منجر به افزایش صادرات تولید و صادرات محصولات پتروشیمی و محصولات فلزی و غیره می گردد و جذابیت را برای سرمایه گذاری به سبب اطمینان از پایداری خوراک افزایش خواهد داد و نفت و منابع ارزی از وابستگی به چین رها خواهند شد.”