نوای جنوب:مدل‌های معتبر جهانی در جدیدترین بروزرسانی برای ایران پاییزی پربارش و کم‌سابقه در بسیاری از مناطق ایران پیش‌بینی کرده‌اند.

آخرین یافته‌ها و نقشه‌های استخراج‌شده از مدل پیش‌بینی بلندمدت و معتبر جهانی (CFSv۲)، از تغییر ملموس الگوهای اقلیمی در خاورمیانه و وقوع بارش‌های فرانرمال در ایران طی پاییز سال جاری (۱۴۰۵) خبر می‌دهند.

بررسی میانگین آپدیت‌های اخیر این مدل نشان می‌دهد که پس از گذر از دوره‌های متوالی خشکسالی و کم‌بارانی، پدیده‌های جوی منطقه به نفع ورود سامانه‌های مرطوب تغییر شکل داده‌اند.

بر اساس این سناریوی اقلیمی، بخش‌های وسیعی از نیمه شمالی، غربی و دامنه‌های زاگرس و البرز در ماه‌های پیش‌رو با افزایش چشمگیر ریزش‌های جوی مواجه خواهند شد که این امر می‌تواند گامی کلیدی در راستای بهبود تراز آبی حوزه‌های آبریز کشور باشد.

تحلیل نقشه‌های مربوط به مهرماه ۱۴۰۵، نشان‌دهنده عقب‌نشینی زودهنگام توده‌های هوای گرم تابستانه به سمت عرض‌های پایین‌تر و فراهم شدن بستر مناسب برای ورود سامانه‌های بارشی غربی است.

این تغییرات ساختاری در جو، راه را برای نفوذ توده‌های هوای سرد از روی دریای خزر هموار می‌سازد.

در نتیجه این پدیده، نوار شمالی، منطقه آذربایجان و زنجیره زاگرس با بارش‌های فراتر از میانگین بلندمدت روبه‌رو می‌شوند.این شروع زودهنگام بارندگی‌ها در اولین ماه پاییز، افزون بر تامین رطوبت خاک، بستر بسیار مناسبی را برای آغاز زودهنگام فصل کشت زراعتی در مناطق دیم‌خیز کشور فراهم خواهد کرد و کشاورزان استان‌های آذربایجان شرقی و غربی، اردبیل، کردستان، کرمانشاه و ایلام می‌توانند فرآیند کاشت دیم را زودتر از سال‌های قبل آغاز کنند.

با ورود به آبان‌ماه، الگوهای جوی حکایت از ادغام و تقویت توده‌های رطوبتی حاصل از دریای سرخ و مدیترانه با سامانه‌های سرد پیش‌رونده دارند.

کانون اصلی این بارندگی‌های شدید و فوق‌العاده، به صورت مستقیم بر روی دیواره کوهستان زاگرس شکل می‌گیرد.

برخورد این هوای مرطوب با ارتفاعات بلند، پتانسیل بالایی برای تخلیه سنگین بارندگی‌ها به صورت باران و برف در استان‌های غربی و مرکزی نظیر لرستان، همدان، زنجان، قزوین، البرز، تهران، مرکزی، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد و شمال خوزستان ایجاد می‌کند.

برآیند این وضعیت در آبان‌ماه، تداوم شدید ترسالی در غرب و شمال‌غرب خواهد بود؛ در حالی که مناطق شرقی و جنوبی کشور نظیر استان‌های خراسان رضوی و جنوبی، سیستان و بلوچستان، کرمان و هرمزگان در همین بازه زمانی، روندی طبیعی و مطابق با استانداردهای اقلیمی سال‌های گذشته را سپری خواهند کرد.

در نهایت، بررسی وضعیت آخرین ماه پاییز (آذر ۱۴۰۵) تداوم پایداری مسیر عبور سامانه‌های بارشی را از شرق مدیترانه و ترکیه به سمت بخش‌های شمالی و غربی ایران تایید می‌کند.

اگرچه در این ماه از شدت ناهنجاری‌های فوق‌سنگین در زاگرس میانی کاسته می‌شود، اما نوار غربی، شمال‌غربی و کل سواحل دریای کاسپین (گیلان، مازندران و گلستان) همچنان در محدوده بارش‌های فراتر از حد نرمال باقی می‌مانند.

هسته اصلی ریزش‌ها در حوزه‌های استراتژیک آبریز سدها در شمال و غرب از جمله حوضه کارون، کرخه، دز و سفیدرود حفظ خواهد شد که این امر نویدبخش آبگیری ایده‌آل سدها و کاهش دغدغه‌های آبی در سال آینده است؛ هرچند که احتمال وقوع آبگرفتگی معابر شهری، سیلابی شدن رودخانه‌های فصلی در غرب و برف و مه‌گرفتگی شدید در محورهای کوهستانی نظیر هراز و چالوس، نیازمند آمادگی زودهنگام دستگاه‌ها مسئول برای حفظ و جلوگیری از هدررفت آب خواهد بود.