نوای جنوب:مرسدس W۲۰۱ یا همان «بنز ۱۹۰» فقط یک خودروی آلمانی نبود؛ به‌تدریج به یکی از محبوب‌ترین و خاطره‌انگیزترین ماشین‌ها میان ایرانی‌ها تبدیل شد

مرسدس W۲۰۱ یا همان «بنز ۱۹۰» فقط یک خودروی آلمانی نبود؛ به‌تدریج به یکی از محبوب‌ترین و خاطره‌انگیزترین ماشین‌ها میان ایرانی‌ها تبدیل شد. دوام بالا، طراحی کلاسیک، کیفیت مهندسی و حس «بنزسواری» باعث شد این مدل از Mercedes-Benz برای سال‌ها جایگاه ویژه‌ای در دل خانواده‌های ایرانی پیدا کند و هنوز هم دیدنش نوستالژی‌برانگیز باشد.

در ادامه گزارش «فرادید» را در این‌باره می‌خوانید:

مرسدس بنز دبلیو ۲۰۱، که با کد شاسی W201 شناخته می‌شود، یک خودروی لوکس جمع‌وجور  بود که توسط شرکت مرسدس بنز در اشتوتگارت، آلمان، طراحی و تولید شد. این مدل که به عنوان سری 190 و گاهی با لقب بچه بنز شناخته می‌شود، در نوامبر ۱۹۸۲ معرفی شد و اولین ورود مرسدس-بنز به بخش خودروهای لوکس جمع‌وجور بود. W201 به عنوان پیشرو سری C-Class طراحی شد تا با BMW 3 Series (E30) و سایر رقبا در بازار روبه‌رشد خودروهای لوکس کوچک رقابت کند.

این خودرو تنها در نوع بدنه سدان عرضه شد و با موتورهای بنزینی و دیزلی ۴ و ۵ سیلندر و بنزینی ۶ سیلندر ارائه گردید. مدل‌های شاخص شامل 190، 190 E، 190 D، 190 E 2.3-16، و 190 E 2.5-16 Evolution بودند.

تولید W201 از ۱۹۸۲ تا ۱۹۹۳ ادامه داشت و حدود ۱,۸۷۹,۶۳۰ دستگاه ساخته شد، که آن را به یکی از موفق‌ترین مدل‌های مرسدس-بنز در دهه ۱۹۸۰ تبدیل کرد. قیمت پایه در سال ۱۹۸۲ از حدود ۲۰,۰۰۰ دلار (190) تا ۴۵,۰۰۰ دلار (190 E 2.5-16) بود (معادل حدود ۶۰,۰۰۰ تا ۱۳۵,۰۰۰ دلار در سال ۲۰۲۵ با احتساب تورم). W201 به دلیل کیفیت ساخت، ایمنی، و مهندسی پیشرفته، در بازارهای جهانی، به‌ویژه اروپا، ایالات متحده، و آسیا، موفقیت چشمگیری کسب کرد و پایه‌گذار سری C-Class شد.

تاریخچه مرسدس بنز دبلیو ۲۰۱

مرسدس-بنز در دهه ۱۹۷۰ با سری S-Class (W116) و E-Class (W123) در بخش خودروهای لوکس میان‌سایز و فول‌سایز غالب بود، اما بازار خودروهای لوکس جمع‌وجور در حال رشد بود، به‌ویژه با موفقیت BMW 3 Series (E21). توسعه W201 از سال ۱۹۷۴ آغاز شد و با هزینه‌ای حدود ۶۰۰ میلیون دلار، تحت نظارت برونو ساکو (طراح) و ورنر بریتشل (مهندس ارشد) انجام گرفت. W201 در دسامبر ۱۹۸۲ رونمایی شد و طراحی ساده و زاویه‌دار آن (با ضریب درگ ۰.۳۳) و کیفیت ساخت بالا، آن را به رقیبی جدی برای BMW تبدیل کرد.

W201 با ویژگی‌های ایمنی مانند کیسه هوای راننده (از ۱۹۸۴)، ABS، و شاسی مقاوم در برابر تصادف، استانداردهای جدیدی در کلاس خود تعیین کرد. مدل‌های اسپرت مانند 190 E 2.3-16 (۱۹۸۳) با موتور طراحی‌شده توسط Cosworth و 190 E 2.5-16 Evolution (۱۹۸۸-۱۹۹۰) برای رقابت در مسابقات DTM (Deutsche Tourenwagen Meisterschaft) معرفی شدند و موفقیت‌هایی در برابر BMW M3 کسب کردند. این مدل‌ها شهرت W201 را به عنوان خودرویی با قابلیت‌های اسپرت تقویت کردند. در سال ۱۹۸۸، فیس‌لیفتی با بهبودهایی در طراحی (سپرها، چراغ‌ها، و داشبورد) و موتورهای جدید (مانند ۲.۵ لیتری دیزلی) اعمال شد.

W201 در بازارهای جهانی، به‌ویژه اروپا و ایالات متحده، فروش قوی داشت و حدود ۴۲% از فروش سری C-Class تا سال ۲۰۲۵ را تشکیل می‌داد. این مدل در آفریقای جنوبی تا ۱۹۹۴ تولید شد و جای خود را به W202 C-Class داد. امروزه، W201 به دلیل دوام استثنایی و طراحی کلاسیک، در میان علاقه‌مندان به خودروهای کلاسیک محبوب است و در حراجی‌ها (مانند RM Sotheby’s ۲۰۲۴) با قیمت‌های ۵,۰۰۰ تا ۱۰۰,۰۰۰ دلار (بسته به مدل، به‌ویژه 190 E 2.5-16 Evolution II) معامله می‌شود.

سیستم فنی و مهندسی مرسدس دبلیو ۲۰۱​

Mercedes-Benz W201 بر پایه شاسی unibody فولادی با تعلیق مستقل طراحی شده بود. ابعاد آن شامل طول ۴.۴۲۰ متر، عرض ۱.۶۷۸ متر، ارتفاع ۱.۳۸۱ متر، و وزن خالی ۱,۱۲۰ تا ۱,۳۶۰ کیلوگرم (بسته به مدل) بود. بدنه از فولاد با پوشش ضدزنگ و رنگ‌های متالیک ساخته شده بود و آیرودینامیک با ضریب درگ ۰.۳۳ بهینه شده بود.

موتور و پیشرانه: W201 با موتورهای متنوعی عرضه شد:

بنزینی:

• ۱۹۰/۱۹۰ E: خطی ۴ سیلندر (M۱۰۲)، ۲.۰ لیتر، ۹۰-۱۲۲ اسب بخار (۶۷-۹۱ کیلووات)، ۱۶۵-۱۷۸ نیوتن‌متر.
• ۱۹۰ E ۲.۳: خطی ۴ سیلندر (M۱۰۲)، ۲.۳ لیتر، ۱۳۶ اسب بخار (۱۰۰ کیلووات)، ۲۰۰ نیوتن‌متر.
• ۱۹۰ E ۲.۳-۱۶: خطی ۴ سیلندر (M۱۰۲ Cosworth)، ۲.۳ لیتر، ۱۸۵ اسب بخار (۱۳۸ کیلووات)، ۲۳۵ نیوتن‌متر.
• ۱۹۰ E ۲.۵-۱۶: خطی ۴ سیلندر (M۱۰۲ Cosworth)، ۲.۵ لیتر، ۱۹۵-۲۰۴ اسب بخار (۱۴۵-۱۵۲ کیلووات)، ۲۴۰ نیوتن‌متر.
• ۱۹۰ E ۲.۶: خطی ۶ سیلندر (M۱۰۳)، ۲.۶ لیتر، ۱۶۰ اسب بخار (۱۱۹ کیلووات)، ۲۲۰ نیوتن‌متر.

دیزلی:

• ۱۹۰ D: خطی ۴ سیلندر (OM۶۰۱)، ۲.۰ لیتر، ۷۲ اسب بخار (۵۴ کیلووات)، ۱۲۳ نیوتن‌متر.
• ۱۹۰ D ۲.۵: خطی ۵ سیلندر (OM۶۰۲)، ۲.۵ لیتر، ۹۰-۹۴ اسب بخار (۶۷-۷۰ کیلووات)، ۱۵۴-۱۵۸ نیوتن‌متر. انتقال قدرت از طریق گیربکس ۴/۵ سرعته دستی یا ۴ سرعته اتوماتیک به چرخ‌های عقب (rear-wheel drive) انجام می‌شد. سیستم سوخت‌رسانی کاربراتور (مدل‌های پایه ۱۹۸۲-۱۹۸۴) یا تزریق الکترونیکی Bosch KE-Jetronic (بنزینی) و تزریق مستقیم (دیزلی) بود. مخزن سوخت ۵۵ لیتری برد را به ۵۰۰-۸۰۰ کیلومتر می‌رساند.

طراحی و آیرودینامیک

طراحی زاویه‌دار با خطوط ساده (کار برونو ساکو) و شیشه‌های تک‌لایه بود. تعلیق جلو مک‌فرسون (MacPherson strut) و عقب مستقل چنداتصالی (multi-link، اولین در مرسدس) با کمک فنرهای هیدرولیک برای راحتی و پایداری طراحی شده بود. ترمزها دیسکی جلو و درام/دیسکی عقب (بسته به مدل) با ABS (اختیاری تا ۱۹۸۸، سپس استاندارد) بودند. چرخ‌ها ۱۴ یا ۱۵ اینچی (۱۶ اینچ در مدل‌های 2.3-16 و 2.5-16) با تایرهای Michelin یا Pirelli بودند. کابین برای ۵ سرنشین با پارچه (مدل‌های پایه)، چرم (مدل‌های بالاتر)، و داشبورد آنالوگ طراحی شده بود و شامل سیستم صوتی Becker، تهویه دستی/اتوماتیک، و شیشه‌های برقی (در مدل‌های بالاتر) بود.

ایمنی شامل کیسه هوای راننده (از ۱۹۸۴)، کمربندهای پیش‌کشنده (از ۱۹۸۸)، ABS، و کنترل کشش (TCS، در مدل‌های اسپرت) بود. مصرف سوخت ۸-۱۱ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر (بنزینی) و ۶-۸ لیتر (دیزلی) بود، با انتشار CO2 حدود ۱۹۰-۲۵۰ گرم بر کیلومتر.ایمنی و دوام: W201 با شاسی unibody و فولاد ضدزنگ، دوام بالایی داشت (تا ۵۰۰,۰۰۰ کیلومتر با نگهداری مناسب). تست‌های تصادف NHTSA (معادل ۴ ستاره) ایمنی بالای آن را نشان داد. تعلیق چنداتصالی عقب، هندلینگ و ایمنی را بهبود بخشید.

عملکرد

Mercedes-Benz W201 190 عملکردی مناسب برای خودروهای لوکس جمع‌وجور دهه ۱۹۸۰ داشت:

سرعت:

• ۱۹۰/۱۹۰ E: حداکثر ۱۷۵-۱۹۵ کیلومتر در ساعت (۱۰۹-۱۲۱ مایل در ساعت).
• ۱۹۰ E ۲.۳: حداکثر ۲۰۵ کیلومتر در ساعت.
• ۱۹۰ E ۲.۳-۱۶: حداکثر ۲۳۰ کیلومتر در ساعت.
• ۱۹۰ E ۲.۵-۱۶: حداکثر ۲۳۵-۲۴۰ کیلومتر در ساعت.
• ۱۹۰ E ۲.۶: حداکثر ۲۱۲ کیلومتر در ساعت.
• ۱۹۰ D: حداکثر ۱۶۰-۱۶۵ کیلومتر در ساعت.
• ۱۹۰ D ۲.۵: حداکثر ۱۷۵-۱۸۰ کیلومتر در ساعت.

شتاب:

• ۱۹۰/۱۹۰ E: ۰ تا ۱۰۰ در ۱۱.۵-۱۴.۴ ثانیه.
• ۱۹۰ E ۲.۳: ۰ تا ۱۰۰ در ۹.۸ ثانیه.
• ۱۹۰ E ۲.۳-۱۶: ۰ تا ۱۰۰ در ۷.۵ ثانیه.
• ۱۹۰ E ۲.۵-۱۶: ۰ تا ۱۰۰ در ۷.۱-۷.۳ ثانیه.
• ۱۹۰ E ۲.۶: ۰ تا ۱۰۰ در ۸.۲ ثانیه.
• ۱۹۰ D: ۰ تا ۱۰۰ در ۱۷.۷ ثانیه.
• ۱۹۰ D ۲.۵: ۰ تا ۱۰۰ در ۱۵.۱ ثانیه.
• برد: ۵۰۰-۸۰۰ کیلومتر با مخزن ۵۵ لیتری.
• نرخ صعود: توانایی صعود شیب‌های ۳۰-۳۵% با بار کامل.
• فاصله توقف: توقف از ۱۰۰ به ۰ در حدود ۳۹-۴۳ متر با ترمزهای ABS.

W201 در جاده‌های هموار و اتوبان‌های اروپا عملکرد خوبی داشت و تعلیق چنداتصالی آن راحتی و هندلینگ عالی ارائه می‌داد. مدل 190 E 2.5-16 با موتور Cosworth و گشتاور ۲۴۰ نیوتن‌متر، شتاب و هندلینگ اسپرت (شتاب جانبی ۰.۸۵ g در تست‌های Auto Motor und Sport ۱۹۸۸) ارائه می‌داد و در DTM موفقیت‌هایی کسب کرد. در مقایسه با BMW 325i (E30، ۱۷۰ اسب بخار، ۰-۱۰۰ در ۸.۳ ثانیه)، W201 لوکس‌تر و با دوام‌تر بود، اما وزن سنگین‌تر (تا ۱,۳۶۰ کیلوگرم) هندلینگ را در پیچ‌های تند کمی محدود می‌کرد.

W201 با فناوری‌های پیشرو (مانند تعلیق چنداتصالی و ABS) و دوام استثنایی، استانداردهای لوکس جمع‌وجور را بازتعریف کرد. امروزه، این مدل در رویدادهای کلاسیک مانند Goodwood Festival of Speed شرکت می‌کند و در بازار خودروهای کلاسیک، به‌ویژه نسخه‌های 2.5-16 Evolution II، با ارزش است. موزه Mercedes-Benz در اشتوتگارت نمونه‌هایی از W201 را به نمایش می‌گذارد، که جایگاه آن را به عنوان یکی از خودروهای کلیدی دهه ۱۹۸۰ تثبیت کرده است.