نوای جنوب:سال‌هاست که در رسانه‌های غربی تصویری متفاوت از واقعیت‌ها در روسیه منتشر می‌شود به شکلی که بسیاری از نخبگان و صاحبنظران سیاسی در جهان که از بیرون به ماجرا می‌نگرند تصویری کاریکاتوری از روسیه نوین در ذهن دارند.

رویداد‌های تاریخی، رویه حکومت دیکتاتوری تزار‌ها و انقلاب کمونیستی که به دیکتاتوری استالینی در روسیه منجر شد همگی باورپذیری تبلیغات رسانه‌های غربی در خصوص روسیه امروزی را دوچندان میکند تا حدی که اگر از وحدت ملی در پهناورترین کشور جهان و علاقه بیشتر روس‌ها به ولادیمیر پوتین سخن گفته شود کمتر کسی آن را باور خواهد کرد و برچسب پروپاگاندا به آن خواهند زد.

اما در هر شکلی واقعیت در روسیه تغییری نخواهد کرد و این کشور در مسیری حرکت میکند که پوتین و طرفداران بیشمارش به آن باور دارند هر چند که مخالفان کم نیستند و با گذشت زمان بر تعداد آنان افزوده خواهد شد.

یکی از درس‌های انتخابات اخیر روسیه شاید افزایش انگیزه مردم برای حضور در همه پرسی در دوران کرونایی بوده است چرا که بر اساس آمار‌ها ۶۰ درصد مردم در پای صندوق‌های رای حاضر شدند.

تعداد بالای آرای مثبت شاید گواهی دیگر بر خیال آسوده روس‌ها از شرایطی است که پوتین علاوه بر مشوق‌های فراوان در همه پرسی برای آنان فراهم کرده است.

در اصلاحات اخیر قانون اساسی روسیه مشوق‌های متعددی ذکر شده است که منتقدان مدعی هستند نمی‌توان به این زودی‌ها تاثیر آن‌ها را در سبد خانوار روس احساس کرد.

از جمله این مشوقها، در اولویت قرار گرفتن آینده کودکان روسیه و تضمین دولت برای پیشرفت آن‌ها در قالب سیاست‌های کلی، تلاش برای محکم کردن کانون خانواده و به رسمیت شناختن امر ازدواج تنها میان زن و مرد (غیرقانونی کردن ازدواج همجنسگرایان)، دفاع از مشاغل افراد بخصوص نان آوران خانه، اجرای حقوق حداقل دستمزد درحد حداقل‌های داشتن یک زندگی، افزایش حقوق بازنشستگی به اندازه تورم، کمک مالی و اجتماعی به روس‌ها حداقل یک بار در سال بوده است.

تنظیم روابط کاری بر اصل شراکت اجتماعی، احترام به حقوق فرد شاغل و آزادی‌های فردی تمام اقشار جامعه، ارایه خدمات پزشکی با کیفیت و قابل دسترس برای تمام روسها، اصل بر میهن پرستی افراد، جلوگیری و مبارزه با فساد مقامات و کارکنان دولت و ممنوع کردن شهروندی دوگانه و حساب مالی در بانک‌های خارجی برای کارکنان دستگاه‌های حاکمیتی و برخورد با مسولیت حکومت در قبال حقوق حیوانات، حمایت از جوانان و سازمان‌های غیر دولتی غیر تجاری و کار آفرینی از جمله این مشوق‌ها است.

نادیده گرفتن قوانین بین المللی درصورت مغایرت با قوانین داخلی روسیه و مستثنی شدن روسای جمهور روسیه از تعقیب کیفری از جمله تغییرات چشم گیر و حساسیت برانگیز بسته پیشنهادی دولت پوتین بوده است.

ماجرا از کجا آغاز شد؟

پوتین زمستان پارسال دمیتری مدودیف را بر خلاف گمانه زنی‌ها از نخست وزیری عزل کرد و عملا به دوران‌چرخشی قدرت موسوم به پوتین - مدودیف که بار‌ها مورد انتقاد قرار گرفته بود پایان داد.

وی سپس از تمایل خود برای تغییرات گسترده در قانون اساسی روسیه و خارج‌کردن‌قدرت از دست یک‌نفر یا جریانی خاص سخن گفت هر چند که به تدریج طرفدارانش و حزب حاکم روسیه از تمایلشان برای مستثنی کردن او از تغییرات پیشرو سخن گفتند.

مقدمات برای برگزاری همه پرسی قانون اساسی روسیه از دی ماه سال گذشته عملا کلید خورد و پاول کراشنینیکوف رئیس کمیسیون امور ساختار حکومتی و قانونگذاری دومای روسیه، ریاست گروه کاری اصلاح قانون اساسی را برعهده گرفت.

این کارگروه متشکل از برخی سناتور‌های شورای فدراسیون و نمایندگان دوما (پارلمان) و شماری از حقوقدانان این کشور کار خود را روز ۲۸ دی ماه برای بررسی پیشنهاد‌های ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه آغاز کرد.

دادگاه قانون اساسی روسیه اسفند ماه سال ۹۸ در بیانیه‌ای اعلام کرد که طرح اصلاح قانون اساسی روسیه، ازنظر محتویات و مراحل تصویب با قانون اساسی مطابقت دارد و قاضی‌های دادگاه به این نتیجه رسیدند که طرح اصلاح قانون اساسی روسیه با فصل‌های اول، دوم و نهم این قانون که برای مقابله با با انحصار قدرت تدوین شده، منافاتی ندارد.

نظر منتقدان به نحوه برگزاری همه پرسی

مهم‌ترین تغییر از نگاه منتقدان اصلاحات قانون اساسی روسیه از همان روز‌های اولیه ادامه ریاست جمهوری پوتین بود که براساس تغییرات جدید، صفر می‌شد و وی امکان برای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۲۴ و ۲۰۳۰ میلادی را به دست می‌آورد.

ضمن اینکه تمامی اصلاحات تنها یک‌پاسخ نیاز داشتند تا رد یا مورد تایید قرار بگیرند به عبارتی دولت روسیه پکیجی برای اصلاحات ارایه کرده بود و روس‌ها باید تصمیم میگرفتند که با تمام تغییرات موافق هستند یا قید تغییرات را می‌زنند.

قانون اساسی جدید در واقع تنها برای پوتین استنثا شد به همین دلیل خیلی زود سر و صدای مخالفان را بالا برد به شکلی که برخی در مخالفت با بسته پیشنهادی دولت برای همه پرسی، بهمن ماه پارسال در چند شهر روسیه به خیابان آمدند، اما خیلی زود اعتراض به برگزاری همه پرسی غیرقانونی اعلام شد از طرفی به خاطر تعداد اندک معترضان خیلی زود فروکش کرد.

مشوقه‌های دولت روسیه برای رای آری به همه پرسی

جدا از مشوق‌هایی که در نتیجه اصلاحات قانون اساسی شامل روس‌ها می‌شود کرملین در طول کرونا برای روس‌ها سنگ تمام گذاشت و به تمامی روس‌ها مبالغی برای گذراندن امور خود در طول قرنطینه دوماهه پرداخت کرد.

پرداخت کمک هزینه به خانوار‌های دارای فرزند، بخشودگی مالیات واحد‌های اقتصادی و صنعتی که به دلیل کرونا مجبور به تعطیلی شده یا دچار رکود شدند و پرداخت کمک هزینه بیکاری به بیکاران روس که شمار آن‌ها به بیش از دو میلیون نفر می‌رسد ازجمله کمک‌های مالی دولت روسیه در چند ماه اخیر بود که کرونا گسترش چشم گیری در این کشور داشت.

جلوگیری از اخراج مادران سرپرست خانوار یا فشار بر شرکت‌ها برای حفظ آنان به هر قیمتی و کمک به آنان از سوی دولت، باعث شد که جمع زیادی از زنان سرپرست خانوار روس، از اقدامات پوتین حمایت کنند.

مخالفان دولت روسیه معتقدند که شماری از مردم بخاطر این مشوق‌ها در همه پرسی شرکت کرده و به اصلاحات پیشنهادی رای مثبت دادند.

به عقیده این گروه، معلوم نیست تاثیر اصلاحات قانون اساسی روسیه تا چه اندازه در زندگی مردم این کشور ملموس خواهد شد، اما اکثر روس‌ها به شرایط امروز و رهبری ۲۰ ساله پوتین استناد می‌کنند که ملت روسیه را از کشوری فروپاشیده با بحران اقتصادی هر روزه دور کرد، کشوری که در دهه ۹۰ میلادی، فحشا، دزدی و جنایت هر روز در صدر خبر‌های بود و گانگسترها، افراد دائما مست و بی خانمان در خیابان های‌آن جولان می‌دادند.

برگزاری همه پرسی در شرایط کرونایی

همه پرسی قانون اساسی روسیه قرار بود ۲۲ ماه آوریل برگزار شود، اما به دلیل شیوع بیماری کرونا، به تعویق افتاد.

پس از کاهش شدت شیوع کرونا در روسیه، تصمیم گرفته شد تا همه پرسی روز اول ماه جولای برگزار شود و برای جلوگیری از ازدحام جمعیت به جای یک روز، روس‌ها یک هفته فرصت داشته باشند که نظر خود را ارایه دهند.

همچنین قانونی تصویب شد که اجازه رای دادن به صورت مجازی را ممکن می‌کرد همین مساله باعث شد تا آناتولی ایوانیشین فضانورد روس که در ایستگاه فضایی بین المللی در حال ماموریت فضایی بسر می‌برد از طریق آنلاین در همه پرسی اصلاح قانون اساسی روسیه شرکت کند و نخستین انسانی لقب بگیرد که در فضا دست به چنین کاری زده است.

اگر چه حزب کمونیست روسیه با این اصلاحات مخالفت کرد و از اعضا و هواداران خود خواست به اصلاحات رای منفی دهند با این وجود خیلی زود روشن شد کشوری که مهد کمونیستهاست این روز‌ها حتی در خانه هم گوشی شنوا پیدا نمی‌کند.

به عقیده مخالفان دولت از جمله کمونیست‌ها، اصلاحات پیشنهادی در قانون اساسی باید به صورت جداگانه به رای گیری گذاشته می‌شد تا مردم روسیه این حق را داشته باشند برخی از تغییرات را بپذیرند و بعضی دیگر را رد کنند.

باوجود همه مخالفت‌ها، دولت روسیه توانست به شکلی منظم و فراگیر همه پرسی قانون اساسی را برگزار و تغییرات مورد نظر خود را در قالب پکیجی به رای بگذارد و بیش از ۷۰ درصد روس‌ها را با خود همراه کند.