نوای جنوب:

سیس هشت منطقه آزاد جدید در کشور از جمله بوشهر برای تأیید نهایی به شورای نگهبان ارسال شد و سخنگوی شورای نگهبان از بررسی مصوبه مجلس درباره ایجاد هشت منطقه آزاد جدید از جمله بوشهر در جلسه این شورا خبر داد.

عباسعلی کدخدایی در صفحه توئیتر خود این مطلب را اعلام کرده و خواستار اعلام نظر کارشناسان شده است. بر این اساس لایحه تأسیس مناطق آزاد تجاری در شورای نگهبان مورد بررسی قرار گرفت اما مورد تأیید واقع نشد.

سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس در این خصوص می‌گوید: ایرادات مطرح شده از سوی شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام درخصوص این لایحه قابل رفع است.

علت رد لایحه مناطق آزاد از سوی شورای نگهبان

زهرا سعیدی مبارکه با بیان اینکه در جلسه این هفته کمیسیون اقتصادی مجلس ایرادات شورای نگهبان به مصوبه مناطق آزاد جدید مورد بررسی قرار گرفت، گفت: لایحه ایجاد مناطق آزاد و اقتصادی که از سوی شورای نگهبان بازگشت داده شده بود، با حضور سیامک ره‌پیک عضو حقوقدان شورای نگهبان مورد بررسی قرار گرفت. دولت در خصوص ایجاد مناطق آزاد و ویژه اقتصادی لایحه‌ای ارائه کرده بود که در مرداد ماه از سوی مجلس تصوب شد، اما تصویب آن به به گونه‌ای بود که تفاوت ماهوی به وجود آمد و این موضوع از سوی شورای نگهبان بر اساس اصول 74 و 110 قانون اساسی مورد ایراد قرار گرفت.

وی افزود: برای اصلاح ایراد اصل 74 قانون اساسی لایحه مقرر شد در حوزه مناطق آزاد، دولت در خصوص مناطقی همچون ماکو، ارس و چابهار لایحه را تکمیل کند و اگر مناطق ویژه اقتصادی را دولت پذیرفت به لایحه مذکور اضافه کند در غیر این صورت در قالب طرح مناطق ویژه اقتصادی مورد بررسی قرار می‌گیرد تا ایرادات شورای نگهبان برطرف شود.

علاوه بر این، نامه رسمی شورای نگهبان درباره ایراد به تصویب لایحه مناطق آزاد جدید منتشر شد که به ماده 74 قانون اساسی استناد شده، بندی که در آن تاکید دارد لوایح ارسالی دولت باید در هیات وزیران مصوب و به مجلس ارسال شود، ولی درخصوص مناطق آزاد و ویژه جدید مجلس اقدام به تغییراتی کرده که خلاف اصل مذکور می‌باشد.

در بالای نامه دریافتی از شورای نگهبان، لاریجانی رییس مجلس در پارافی خطاب به کمیسیون اقتصادی مجلس خواستار بررسی و اصلاح آن شده تا نظر شورای نگهبان تأمین شود.

اشکالات مرکز پژوهش‌های مجلس بر ایجاد منطقه آزاد تجاری بوشهر

افزون بر این، اواخر سال 96 بود که  انتشار گزارش کارشناسی دقیقی از طرف مرکز پژوهش‌های مجلس که با موضوع چالش‌های ناشی از وسعت این مناطق و بررسی اجمالی نقشه‌های پیوسته لایحه ایجاد هشت منطقه آزاد تجاری - صنعتی کشور به بررسی این لایحه پیشنهادی با موضوع بوشهر پرداخته بود مشخص گردید که چقدر در کار مدیران بوشهری و شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی اشکال وجود داشته است.

هر چند مرکز پژوهش‌های مجلس از وجود فرودگاه، بندر و دو منطقه ویژه اقتصادی با رویکرد تولیدی به عنوان مزیت‌های نسبی برای ایجاد منطقه ‌آزاد در بوشهر عنوان کرده اما کامل نبودن زیرساخت‌ها از جمله راه‌آهن و پایانه و اختصاص اراضی وسیع بابت ایجاد فرودگاه جدید و وجود ابهام در حجم سرمایه‌گذاری مورد نیاز و مسائل فنی مربوط به تداخل هوایی را به عنوان مشکلات عمده برای لایحه پیشنهادی دولت برای منطقه آزاد بوشهر عنوان کرده است.

ندیدن مزیت‌های مناسب توسعه پرورش میگو با ایجاد صنایع تبدیلی در نقشه مناطق پیشنهادی از دیگر ایراداتی است که مرکز پژوهش‌های مجلس به این لایحه وارد دانسته و خواستار بازنگری در نقشه منطقه‌ آزاد بوشهر، اضافه‌کردن منطقه پرورش میگو و حذف فرودگاه جدید با کاهش محدوده منطقه پیشنهادی شده است.

اما منطقه آزاد بوشهر در محلی که قرار بود میهمان آن باشد هم مخالفانی داشت.

منطقه آزاد تأثیر منفی بر زندگی مردم دارد

طاهره شمشیری عضو شورای شهر بوشهر در نشست علنی شورا با اشاره به تصویب منطقه آزاد بوشهر در مجلس شورای اسلامی می‌گوید: بررسی وضعیت و عملکرد مناطق آزاد کشور نشان می‌دهد این مناطق از زمان تأسیس تاکنون بیش از آنکه در خدمت تولید و صادرات باشند به تسهیل واردات دامن زده‌اند و از طرفی غیر از در دسترس شدن خودروی خارجی، از نظر افزایش قیمت مسکن و اجاره برای بومیان مشکلاتی را ایجاد کردند.

وی خاطرنشان می‌کند: چنانچه در اوایل دهه 80 که زمان رونق اقتصادی و شکوفایی بندر بوشهر بود این امر اتفاق می‌افتاد شاهد توسعه‌ای چشمگیر در این شهر بودیم، اما امروز با اعلام خبر بندر آزاد شدن بوشهر فقط شاهد گرانی یکباره زمین و املاک در شهر بوشهر هستیم که تأثیر منفی بر زندگی مردم داشته و مستاجران را مستأصل کرده است.

عضو شورای شهر بوشهر می‌گوید: اطلاع داریم که عده‌ای سودجو که بعضاً در استان مدیریت داشته‌اند، قبل از تصویب بندر آزاد بوشهر زمین‌ها و سوله‌ها خریداری کرده‌اند و امروز شاهدیم افزایش یکباره قیمت زمین و املاک در شهر بوشهر باعث خوشحالی آنها شده، ولی مردمی که در گرانی‌ها گرفتار شده‌اند و پول و رانتی چنین کارهایی نداشته‌اند، چه گناهی کرده‌اند که باید دچار بی تدبیری شوند؟

منطقه آزاد باید بوشهر را قطب داد و ستد کالاهای استراتژیک تبدیل کند

روح الله نصرتی دیگر عضو شورای شهر بوشهر نیز می‌گوید: هدفگذاری اصلی منطقه آزاد باید به شکلی باشد که بندر بوشهر به مرز و قطب داد و ستد کالاهای استراتژیک تبدیل شود، اما امروز شاهدیم که مسؤولین نتوانستند قیمت‌ها را مدیریت کنند و افزایش قیمت ملک و زمین در بوشهر بعد از اعلام خبر منطقه آزاد، مردم را نگران کرده است.

وى عنوان می‌کند: با توجه به اینکه قبلاً مسؤولان گفته بودند شهر بوشهر در محدوده منطقه آزاد نیست، باید زمینه بهرمندی بازار بوشهر و اشتغال جوانان بوشهری از این منطقه نیز فراهم شود و تنها گرانی، نصیب مردم از این موضوع نگردد.

بررسی میدانی خبرنگار فارس در بنگاه‌های املاک

اما خبرنگار فارس برای بررسی این موضوع سری هم بنگاه‌های املاک به سطح شهر زد که بررسی میدانی ما در سطح شهر از بنگاه‌های املاک نشان می‌دهد حضور مردم در بنگاه‌ها برای انجام معامله بسیار کاهش یافته و یا آنهایی که برای برای خرید یا رهن و کرایه مراجعه می‌کنند، زمانی که پای عقد قرارداد به میان می‌آید با انصراف مالکین مواجه می‌شوند، مالکینی که تصور می‌کنند با روشن شدن بیشتر وضعیت منطقه آزاد بوشهر قیمت ملک آنها به عنوان یک سرمایه می‌تواند چند برابر شود.

طعم مالکان پای عقد قرارداد

یکی از مشاوران املاک در خیابان سنگی بوشهر به ما می‌گوید: اگر تا چندی پیش در این منطقه شهر با حدود 70 میلیون خانه‌ای را رهن کرد در حال حاضر 100 میلیون نیز کفاف این کار را نمی‌کند این در صورتی است که مالک پای عقد قرار داد پشیمان نشود.

وی یکی از دلایل این کار را بی ثباتی قیمت مسکن طی چند وقت اخیر عنوان می‌کند و می‌گوید: از زمان تصویب منطقه آزاد بوشهر در مجلس قیمت‌ها افزایش چشمگیری داشته است و این مساله باعث شده تا مالکان چشم طمع داشته باشند و بسیاری از آنها به امید اینکه قیمت‌ها از وضعیتی که هست بالاتر رود پای عقد قرارداد پشیمان می‌شوند.

یکی دیگر از مشاوران املاک در خیابان عاشوری نیز می‌گوید: تا چند ماه قبل با 300 تا 350 میلیون تومان می‌شد در شهر بوشهر صاحب خانه شد و مالکیت آپارتمانی 10 تا 12 ساله را به دست آورد، اما اکنون با چنین ارقامی نمی‌توان به نتیجه رسید و البته بسیاری از فروشندگان واقعی هم از بازار عقب نشینی کرده‌اند تا ببینند در آینده چه می‌شود.

رهن خانه در بوشهر متری یک تا یک و نیم میلیون!

بررسی‌ها خبرنگار ما از سطح شهر بوشهر نشان می‌دهد که رهن خانه در این شهر با متری یک تا یک و نیم میلیون تومان معامله می‌شود. به عبارتی برای رهن یک منزل 70 متری در یک منطقه متوسط (نه بالا شهر و نه پایین شهر) باید حداقل 70 میلیون پرداخت کرد و یا یک منزل 100 متری باید 100 میلیون برای رهن یک سال، آن هم در مناطق متوسط شهر پرداخت کرد. قیمت در مناطق به اصطلاح بالا شهر بوشهر از این مقدار طبعاً بالاتر می‌باشد.

همچنین در بررسی‌های به عمل آمد قیمت خرید و فروش اراضی و مسکن هم افزایش چشمگیری داشته است به طوریکه در مناطق متوسط بوشهر متری بین شش تا هفت میلیون معامله می‌شود و در مناطق بالاشهر متری تا 10 میلیون هم قابل تصور است.

شبه جزیره‌ای بودن بوشهر، یکی از دلایل گرانی زمین

نگاهی به وضعیت جغرافیایی این شهر و شبه جزیره بودن آن به واسطه محصور بودن از سه طرف به خلیج فارس سبب شده تا این شهر با محدودیت زمین مواجه شود و به عقیده کارشناسان همین مساله سبب شده تا خرید یا اجاره مسکن در این شهر از دشوارترین ملزومات زندگی باشد و شاید در کورس رقابت گرانی اشیا و کالا، مسکن گوی سبقت را از رقیبان ربوده است.

کارشناسان درباره منطقه آزاد بوشهر چه می گویند؟

چندی پیش دانشگاه خلیج فارس بوشهر نشستی با موضوع "منطقه آزاد؛ چالش‌ها و فرصت‌ها" با حضور برخی اعضای هیات علمی خود، کارشناسان اقتصادی و نماینده اتاق بازرگانی برگزار کرد که در آن مزایا و معایب این مسأله مورد بحث و بررسی قرار گرفت. در این نشست که محتوای آن در رسانه‌ها منتشر شده چند اظهار نظر پیرامون منطقه آزاد مطرح شده است.

پرویز حاجیانی، معاون آموزشی دانشگاه خلیج فارس گفته: یکی از مشکلات مناطق آزاد در کشور ما این است که ابتدا مصوب و اعلام می‌شود، آنگاه به فکر ایجاد زیرساخت‌ها برایش هستیم و چون دولت در این زمینه نمی‌تواند اعتباری بگذارد، دستگاه مجری منطقه آزاد برای اداره محدوده طولانی که برایش در نظر گرفته شده، ناچار به زمین فروشی و درآمدهایی مثل عوارض واردات است که عملاً هدف این مناطق را وارونه کرده و از طرفی به مشکلی برای کشور مبدل شده است. این جدا از برخی عوارض اجتماعی پیرامون این مناطق است که در ارتقای سطح زندگی و رفاه عمومی توفیق کافی را نداشته است.

وی می‌گوید: درباره منطقه آزاد بوشهر در مصوبه جدید، تردد خودرو صرفاً برای محدوده فنس منطقه آزاد دیده شده درحالی که برای مناطق آزاد سابق حتی در محدوده استان بوده و از طرفی کالای همراه مسافر نیز محدوده گردیده، ضمن اینکه قبلاً اعلام شده منطقه آزاد خارج از محدوده شهر بوشهر است. اکنون باید گفت چه اقدامی درنظر است تا شاخص‌های مورد انتظار مردم بوشهر از منطقه آزاد برآورده شود؟ من طرفدار منطقه آزاد هستم، اما معتقدم ابتدا منطقه ویژه اقتصادی بوشهر را که از نظر امتیازات، خیلی تفاوت زیادی با منطقه آزاد ندارد، مورد آسیب شناسی قرار داد که چرا نیمی از شرکت‌های آن فعال نیست و تازه فعالی‌ترین شرکت‌ها نیز زیر 60 درصد ظرفیت واقعی فعالیت دارند تا به کمترین آسیب به سمت منطقه آزاد بوشهر رفت.

خضر خلیلی، رییس انجمن مدیران صنایع استان بوشهر نیز می‌گوید: ملموس‌ترین انتظار از منطقه آزاد، بهبود فضای کسب و کار است، چرا که در مناطق آزاد مزاحمت دولتی‌ها به حداقل می‌رسد و از نظر قوانین کار و معافیت‌های مالیاتی امتیازات بهتری نسبت به مناطق ویژه دارد، ضمن اینکه مدیر آن هم غیر استانی و از سوی وزیر اقتصاد منصوب می‌شود تا مثل منطقه ویژه اقتصادی بوشهر حیات خلوت استانداری نشود، استاندارانی که چند برابر حجم موردنیاز آن نیرو وارد منطقه ویژه کردند.

وی همچنین عنوان می‌کند: برخی نگرانی‌ها درباره منطقه آزاد واقعیت ندارد، مثلاً اینطور نیست که اگر منطقه آزاد ابلاغ شود، دیگر در بوشهر جای خوابیدن گیر نمی‌آید یا فردی برای خرید 10 آپارتمان به بنگاهها مراجعه می‌کند و باعث جهش قیمت ملک شود، یا خارجی‌ها با سیگار برگ هجوم می‌آورند و اختلافات فرهنگی مشکل ساز می‌شود، درحالی که این فضا رخ نمی‌دهد و تازه از زمان ابلاغ منطقه آزاد، حداقل یکسال زمان نیاز دارد تا فعالیت‌ها شروع شود، آن هم نه به این شدتی که برخی منتقدان منطقه آزاد بیان می‌کنند.

خلیلی ادامه می‌دهد: قیمت ملک طی 6 ماه اخیر در همه نقاط کشور روند رو به رشد پیدا کرده و در بوشهر نیز این موضوع با تصویب منطقه آزاد مصادف شده، از این رو نباید همه گرانی اخیر را به پای منطقه آزاد ریخت. هرچند این گلایه به دولتی‌ها هست که آنطور که شایسته است از منطقه آزاد دفاع نکرده‌اند.

قاسم محمدزاده، معاون توسعه تجارت سازمان صنعت، معدن و تجارت استان نیز می‌گوید: درباره منطقه آزاد، ما تجربه مشابهی در عسلویه داشتیم که بندر پارس با چند پست اسکله، 700 هکتار در جوار فرودگاه برای صنایع پایین دستی و سودآورترین کار ممکن یعنی نفت و گاز دارد، اما در شاخص‌های توسعه انتظارات را برآورده نساخته و نرخ بیکاری آن تنها  سه درصد با ایلام به عنوان استانی کم برخوردار فاصله دارد. 

وی عنوان می‌کند: راه عاقلانه برای منطقه آزاد بوشهر این است که آن را پله‌ای برای ظرفیت‌های متعدد استان نظیر خرما، آبزیان، پتروشیمی و... مبدل کرد و برای آن مدل و بسته‌های سرمایه گذاری پیش بینی کرد. ما یک منطقه آزاد مانند اروند کنار گوش خود داریم که عمده بازدهی آن فعالیت‌های واسطه گری است، منطقه آزادی مثل ارس هم دارای سابقه موفق در تولید و اشتغال کی باشد. باید دید در اسناد توجیهی منطقه آزاد دقیقاً چه اهدافی مدنظر است و متناسب با آن تصمیم سازی کرد.

علی درویشی، معاون سازمان برنامه و بودجه و مدیرکل سابق اقتصادی استانداری هم در این جلسه می‌گوید: درباره بحثی که پیرامون گرانی مسکن در پی تصویب منطقه آزاد بوشهر مطرح شده، واقعیت این است که قیمت مسکن در تهران از ابتدای امسال تاکنون رشد 60 درصدی را تجربه کرده و حتی در استان‌های همجوار بوشهر رشد قیمت بیشتر بوده، از این رو نباید مصادف شدن این افزایش با تصویب منطقه آزاد بوشهر را تماماً از چشم منطقه آزاد دید و نقطه ضعف برای آن بدانیم.

وی ادامه می‌دهد: برای پاسخ به برخی نقدها پیرامون مناطق آزاد باید چند نکته را مورد توجه قرار داد. اینکه منطقه آزاد دروازه واردات کالا می‌دانند صحیح نیست، چون نهایتاً وقتی کالا وارد سرزمین مادر می‌شود عوارض گمرکی دریافت می‌شود.

رسول غلامی، دبیر اتاق بازرگانی بوشهر هم در این نشست می‌گوید: اتاق بازرگانی موافق منطقه آزاد است، اما تجربه تلخ سایر مناطق آزاد باعث می‌شود نگاه بخش خصوصی به این موضوع مثل حکایت مارگزیده باشد. اگر رویکرد این منطقه به سمتی باشد که به افزایش رفاه عمومی و حضور فعال‌تر در بازارهای منطقه‌ای و جهانی منجر شود، اتفاق خوبی رقم می‌خورد، هرچند شرایط فعلی کشور نشانه خوبی برای این مهم نمی‌دهد.

عبدالمجید مصلح، رییس دانشگاه خلیج فارس نیز درباره منطقه آزاد بوشهر عنوان می‌کند: اگر ما قبل از ایجاد منطقه آزاد به مدل تأمین مالی برای ایجاد و توسعه زیر ساخت‌ها در این منطقه فکر نکنیم به سرنوشت بقیه مناطق آزاد تجاری کشور دچار خواهیم شد. با توجه به اینکه دولت جهت اختصاص اعتبار به آن ممنوعیت دارد، باید مدلی مالی را پیش بینی کرد که زیرساخت‌های مهم نظیر خط ریلی، آب و... برای منطقه آزاد بوشهر مورد بررسی قرار بگیرد.

وی ادامه می‌دهد: می‌توان برای منطقه آزاد بوشهر و توسعه جدی‌تر آن، یک هم پیمان بین المللی در نظر گرفت که در شرایط فعلی، کشور قطر می‌تواند مؤثر باشد، ضمن اینکه موفقیت منطقه آزاد بوشهر به تصویرسازی مناسب بر می‌گردد که ما از آن می‌سازیم؛ باید از منطقه آزاد به عنوان فرصتی برای زنجیره مکمل مزیت‌های استان مثل خرما، آبزیان، پتروشیمی‌ها و... بهره برد و مورد بررسی قرار داد. همچنین سازوکارهای قانونی برای جلوگیری از دلالی زمین در آن مورد بررسی باشد، مثل تجربه برخی مناطق آزاد جهانی که باید در هر مقطعی، سرمایه گذاران در ازای زمین دریافتی به هیات امنای آن منطقه گزارش کتبی ارائه کرد.

بوشهر منطقه آزاد تجاری شد

به گزارش فارس، پس از این که در شهریورماه سال گذشته شورای نگهبان ایراداتی را بر لایحه دولت مبنی بر ایجاد 89 منطقه ویژه اقتصادی جدید گرفت و آن را برای بررسی مجدد به کمیسیون‌های تخصصی مجلس فرستاد، خبر می‌رسد که این لایحه با تغییراتی در مجلس توانسته نظر مثبت نمایندگان را جلب کند.

بر اساس این گزارش، کمیسیون اقتصادی مجلس با تغییراتی اقدام به رفع ایرادات شورای نگهبان کرد و با اصلاح عنوان لایحه دولت و رأی مثبتی که نمایندگان مجلس به این لایحه دادند، استان بوشهر در شهر بوشهر در کنار اینچه برون در استان گلستان، مهران در استان ایلام، شهر اردبیل، سیستان در استان سیستان و بلوچستان، بانه، مریوان در استان کردستان، جاسک در استان هرمزگان و قصر شیرین در استان کرمانشاه دارای منطقه آزاد تجاری صنعتی مطابق نقشه‌های پیوست مصوب هیئت دولت شود.

خدری: آغاز عملیات اجرایی در آذر ماه

رئیس مجمع نمایندگان استان بوشهر ضمن تأیید این موضوع به یکی از سایت‌های خبری محلی استان بوشهر گفته است: یکی از حقوقدان شورای نگهبان که در مجلس حضور داشته، مصوبه نمایندگان را درخصوص تأمین نظر این شورا تأیید کرده و تا هفته آینده شورای نگهبان لایحه مذکور را تأیید و رییس مجلس نیز به دولت ابلاغ خواهد کرد.

حجت الاسلام عبدالحمید خدری این را هم گفته که بعد از ابلاغ این مصوبه توسط دولت که نهایتاً 14 روز پس از دریافت نظر شورای نگهبان انجام می‌شود، مراحل اجرایی عملیاتی شدن منطقه آزاد بوشهر در آذرماه با تعیین مدیر برای این مجموعه آغاز خواهد شد.

به هر حال اگرچه موافقان و مخالفان فراوانی در طی پنج سال گذشته نسبت به شکل گیری منطقه آزاد تجاری بوشهر موضع گیری کرده‌اند اما پس از رفت و برگشت‌های فراوان بین دولت و مجلس، به نظر می‌رسد که موانع اجرایی آن به زودی و با رأی مثبت شورای نگهبان برداشته می‌شود تا منطقه آزاد تجاری در شهر بوشهر شکل گیرد.

سرپناهم آرزوست

به گزارش فارس، شوربختانه طی چند سال اخیر، کاهش میزان عرضه مسکن برای خرید یا اجاره و همچنین گرانی چند برابری آن باعث شده تا جوانانی که برای شروع زندگی، درآمد قابل توجهی ندارند، این روزها در این فکر فرو روند که حتی اگر منطقه آزاد برای آنان شغلی دست و پا کند، در کدام مسکن می‌توانند رویای خود را شکل دهند؟

در شرایط کنونی که مردم زیر اهرم فشار اقتصادی قرار دارند می‌طلبد مسؤولان نیز با اتخاذ راهکارهایی مانع از افزایش قیمت زمین و مسکن شوند، افزایش قیمتی که بیش از اینکه وضعیت معیشتی آنها را نگران‌تر می‌کند به لحاظ روانی اثر منفی را بر جامعه می‌گذارد.

منطقه آزاد دروازه قاچاق نشود

اکنون که منطقه آزاد بوشهر از بهارستان نشینان جواب بله گرفته است، باید تجربه سایر منطق آزاد را در کشور گوشزد کرد، مناطق آزادی که صرفاً دروازه ورود کالاهای خارجی شده و شهرهایی که به سرزمین واردات بی رویه و بی حساب و کتاب و قاچاق تبدیل شده است، بنابراین لازم است که مسؤولان با تدبیر مناسبی اقدام کنند تا منطقه آزاد از فلسفه تأسیس و اهداف تعیین شده برای آن نشود.  

گزارش: سید حسین موسوی