نوای جنوب: پزشک خانواده، طرحی که روزی قرار بود نسخه شفابخش حوزه سلامت باشد و در ابتدای راه دورنمای زیبایی را برای هم پزشکان و هم بیماران به تصویر می‌کشید، اما اکنون پس از گذشت هشت سال از اجرای این طرح در دو استان فارس و مازندران بسیاری از مردم و حتی کادر پزشکی از اجرای ناقص آن ناراضی هستند    .

برنامه‌ای که به گفته برخی پزشکان حاضر دراین طرح کاهش هزینه‌های مردم و نظام سلامت، اجرای سطح‌بندی خدمات، پیشگیری از تقاضاهای القایی و تشکیل پرونده الکترونیک پزشکی برای افراد از مهم‌ترین اهدافش بود، اما این برنامه با گذشت سال‌ها، هنوز در ابتدای راه است و حتی به دیگر استان‌ها نیز راه نیافت. 

به گفته کارشناسان و دست‌اندرکاران نظام سلامت کشور، پزشک خانواده، ابتدای امر طرحی کامل و جامع به نظر می‌رسید و قرار بود با تشکیل پرونده پزشکی و ثبت اطلاعات جسمی افراد به‌گونه‌ای اجرا شود که هر فردی در هر کجای کشور نیاز به درمان داشت پزشکان با دسترسی به اطلاعات پرونده پزشک خانواده، مسیر درمان را با سرعت و دقت بیشتری دنبال کنند اما انگار سال‌هاست این طرح در دو استانی که از همان ابتدا داوطلب اجرا بودند درجا می‌زند    .

برنامه‌ای که هدفش ارتقاء کیفیت خدمات مراقبتی و پیشگیرانه، نجات بیماران از سرگردانی در دریافت خدمات، تحقق شعار عدالت در سلامت بوده است حالا به وسیله‌ای برای لجاجت‌ها و اختلافات درون سازمانی وزارت بهداشت تبدیل شده است؛ چرا که بر اساس شواهد و قرائن موجود و نامه‌های رد و بدل شده بین وزیر بهداشت و نمایندگان استان فارس، سه گزینه پیشنهادی برای این طرح در استان فارس در نظر گرفته شد    .

به گفته نمایندگان استان فارس قرار شده این طرح در استان، یا به طور کل لغو یا اجباری و یا اختیاری شود، که طبق نامه وزیر بهداشت به نمایندگان فارس، این اجازه به استان داده شده که طرح به صورت اختیاری دنبال شود  .

اگرچه طی دهه گذشته که استان فارس پیشگام اجرای این طرح در کشور بود، برخی کارشناسان و مسئولان کشوری بارها بر لزوم اختیاری شدن آن در استان تاکید و بر نظر خود پافشاری کردند و حتی این خواسته یک بار به طور جدی در سال ۹۵ و در دوران مجلس نهم مطرح شد، اما همچنان بی‌نتیجه باقی ماند.

در اردیبهشت ماه سال جاری نیز ستاد راهبردی پزشک خانواده شهری استان فارس بر اختیاری شدن این طرح در سطح استان تاکید کرد، مجددا نیز ششم آبان امسال تمام ۱۸ نماینده استان فارس در مجلس یازدهم طی نامه‌ای به رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس خواستار اختیاری شدن این طرح از سوی وزیر بهداشت در استان فارس شدند که با امضای موافقت وزیر بهداشت همراه بود.

اما شنیده‌ها حاکی از این است که این طرح بلاتکلیف، هنوز هم طرفداران پر و پا قرصی در بدنه وزارتخانه دارد تا جایی که به گفته رئیس مجمع نمایندگان فارس، عده‌ای مصرانه با کارشکنی‌های بی مورد مانع اختیاری شدن طرح هستند.

در این راستا بر آن شدیم گفتگویی با یکی از مسئولان طرح پزشک خانواده در دانشگاه علوم پزشکی شیراز انجام دهیم، لکن چون هنوز اختیاری شدن طرح بلاتکلیف است این شخص مصاحبه را به وقت دیگری موکول کرد و گفت: هفته پیش رو رئیس دانشگاه علوم پزشکی قرار است جهت تعیین تکلیف همین موضوع به تهران سفر کنند پس از جلسه با وزیر و روشن شدن ماجرا نتیجه اعلام خواهد شد.

برای پیگیری صحت اختیاری شدن طرح به سراغ رئیس مجمع نمایندگان استان رفتیم.

ابراهیم عزیزی در گفتگو با شیرازه با بیان اینکه پزشک خانواده اساسا فقط در دو استان فارس و مازندران اجرا شد، گفت: مجمع نمایندگان فارس چندین جلسه با وزیر بهداشت و معاونین وی داشتیم که نهایت پذیرفتند تا طرح پزشک خانواده در استان فارس اختیاری شود.

وی افزود: حتی دست خط وزیر بهداش هم از همین امر حکایت می‌کند، اما متاسفانه سازوکار اجرایی آن هنوز مقداری گیر دارد ولی مجمع نمایندگان استان اصرار داریم تا پزشک خانواده اختیاری شود و همه مراحل اجرایی آن مخصوصا در حوزه‌های بیمه‌ای با همین رویکرد در وزارت خانه دنبال شود.

رئیس مجمع نمایندگان فارس با بیان اینکه متاسفانه بخشی از بدنه وزارتخانه در حال کارشکنی است، تصریح کرد: یک سری ناهماهنگی در جاهای دیگری هم داریم که پیگیر هستیم تا نتیجه که حاصل شد به اطلاع مردم استان برسانیم.

نماینده مردم شهرستان‌های شیراز و زرقان ادامه داد: طرح پزشک خانواده با اهدافی که ابتدای کار داشت طرح خوبی بود و قراره بوده طبق آن همه افرادی که در کشور هستند دارای پرونده پزشکی باشند و از ابتدای تولد همه شرایط قبل، حین و بعد از تولد، مشکلات مختلف جسمی و امراض آنان در این پرونده پزشکی فرد ثبت شود تا فرد هر جای کشور که حضور دارد و به پزشک مراجعه می‌کند اطلاعات پزشکی او در دسترس دکتر معالج جدید باشد.

عزیزی اضافه کرد: همچنین قرار بوده نظام ارجاع یک نظام هوشمندانه و منطقی باشدتا مردم را از برخی نگرانی‌ها نجات دهد، البته این چنین طرحی که عنوان شده بود می‌توانست طرح جامعی باشد اما پزشک خانواده‌ای که اکنون دنبال می‌شود با آن طرح، زمین تا آسمان با هم تفاوت دارد.

وی با تاکید بر اینکه ما مجمع نمایندگان استان و مردم با این موضوع مخالف هستیم که اصل طرح اجرا نشده و تنها دو استان فارس و مازندران را به عنوان محور قرار دهند، که به درستی هم اجرا نمی شود، اظهار کرد: وگرنه اگر پزشک خانواده با اهداف و مبانی روز اول اجرا می شد همچنین سراسری هم بود ما مشکلی نداشتیم، ولی اگر قرار باشد از چارچوب اولیه خود دور شود و تبدیل به یک طرح بی خاصیت شود که فقط در فارس اجرا شود نه به نفع مردم است نه به نفع سیستم بهداشت و درمان کشور.

رئیس مجمع نمایندگان فارس در پاسخ به این سوال که چرا استان فارس از دیرباز تمام طر‌ح‌های آزمایشی بر روی آن اجرا می‌شود، گفت: باید از مسئولین و متولیان قبل، این سوال شود که چرا استان فارس در این طرح پیشقدم شده هر چند تا جایی که بنده اطلاع دارم آقای ایمانیه رئیس وقت علوم پزشکی شیراز از همان ابتدا به دنبال رفع مشکلات این طرح در میدان اجرا بودند و همواره سعی کردند تا بیشترین خدمات درمانی و پزشکی به مردم استان ارائه شود.

به گفته عزیزی؛ اما آن وعده‌هایی که روز اول دولت به استان داده هیچ یک اجرایی نشده و کسانی هم که قبول کردند این طرح در فارس دنبال شود به این امید بودند که موانع برطرف شود و پشتیبانی‌های لازم انجام گیرد و راه‌کارهای پیشرفت طرح مورد توجه قرار گیرد پس طبیعی بود با قول‌هایی که وزیر بهداشت وقت در راستای طرح تحول سلامت دادند استان بزرگی چون فارس که قطب پزشکی محسوب می شود پیشگام شود تا آغازکننده باشند.

حرف آخر اینکه در حالی که هنوز سیستم بهداشت و درمان استان و کشور به نتایج مشخصی دست نیافته‌اند دیده می‌شود در برخی مراکز درمانی اعلام شده طرح پزشک خانواده اختیاری است و باوجود این ادعا اما مبلغ هفت هزار تومان بابت حق ویزیت از بیمار دریافت می‌شود در صورتی که پیش از این گیرودارها پزشک خانواده به طور کامل رایگان بود.

شایان ذکر است که طرح پزشک خانواده در ایران از اواخر دولت هشتم و از روستاها کلید خورد. پس از آن نیز در دولت‌های بعد راهش را با راه‌اندازی نسخه ۰۱ و ۰۲ پزشک خانواده به شهرها باز کرد، اما نتوانست اقبال چندانی به دست آورد و در طول این سال‌ها نه‌تنها در روستاها انتظارات را برآورده نکرد، بلکه توسعه آن به شهرها نیز با اما و اگرهایی همراه بود و تنها در دو استان فارس و مازندران ماندگار شد و تبدیل شد به طرحی که همواره روی کاغذ مانده است