
نوای جنوب:وقتی انتخابهای غیرتخصصی بر شایستهسالاری سایه میاندازند؛ آینده یک مجموعه صنعتی در معرض آزمونی جدی قرار میگیرد.

نوای جنوب:وقتی انتخابهای غیرتخصصی بر شایستهسالاری سایه میاندازند؛ آینده یک مجموعه صنعتی در معرض آزمونی جدی قرار میگیرد.
صنعت پتروشیمی، عرصه تصمیمهای مقطعی و مدیریتهای سلیقهای نیست؛ صنعتی راهبردی که پایداری تولید، صیانت از سرمایههای ملی، توسعه بازارهای صادراتی و حفظ جایگاه رقابتی آن، به دانش تخصصی، تجربه عملیاتی و قدرت تصمیمگیری مدیران وابسته است. در چنین مجموعهای، سپردن سکان هدایت به مدیری فاقد سابقه و تجربه متناسب با ابعاد مسئولیت، میتواند پرسشهای جدی درباره آینده سازمان و مسیر حرکت آن ایجاد کند.
آنچه در یک پتروشیمی بزرگ و سودآور اهمیت دارد، صرفاً حفظ عنوانها و جایگاههای مدیریتی نیست؛ بلکه توانایی صیانت از دستاوردهایی است که حاصل سالها تلاش نیروی انسانی متخصص، سرمایهگذاریهای کلان و برنامهریزیهای فنی و اقتصادی بودهاند. چنین مجموعهای نباید به میدان آزمون و خطای مدیریتی تبدیل شود؛ چراکه هر تصمیم نادرست، علاوه بر پیامدهای مالی، میتواند بر روحیه کارکنان، بهرهوری خطوط تولید و اعتبار تجاری شرکت نیز اثرگذار باشد.
مدیریت سفارشی در برابر شایستهسالاری
یکی از نگرانیهای جدی در ساختار بنگاههای بزرگ اقتصادی، غلبه ملاحظات غیرتخصصی بر معیارهای حرفهای در انتصاب مدیران است. هنگامی که بهجای کارنامه اجرایی، شناخت صنعت، تجربه راهبری سازمانهای بزرگ و توانایی مدیریت بحران، معیارهای دیگری در انتخاب مدیرعامل نقش تعیینکننده پیدا میکنند، اصل شایستهسالاری با چالشی اساسی مواجه میشود.
مدیریت یک شرکت بزرگ پتروشیمی، مسئولیتی تشریفاتی نیست که بتوان آن را بدون شناخت عمیق از پیچیدگیهای تولید، زنجیره تأمین، بازارهای جهانی، منابع انسانی و الزامات مالی بر عهده گرفت. مدیرعامل باید پیش از هر چیز، توانایی هدایت مجموعهای تخصصی را داشته باشد؛ مجموعهای که کوچکترین اختلال در تصمیمگیریهای کلان آن ممکن است هزینههای سنگینی به همراه داشته باشد.
از سودآوری تا خطر عقبماندگی
شرکتی که توانسته است به جایگاهی قابلتوجه در تولید و سودآوری دست پیدا کند، بیش از هر زمان دیگری نیازمند مدیریتی آیندهنگر و توسعهمحور است. حفظ این جایگاه، مستلزم شناخت فرصتهای بازار، کنترل هزینهها، بهینهسازی عملیات، سرمایهگذاری هوشمندانه و استفاده حداکثری از ظرفیتهای موجود است.
با این حال، هرگونه ضعف در راهبری سازمان، بیثباتی در تصمیمهای کلان و فاصله گرفتن از برنامههای توسعهای میتواند زمینهساز عقبماندگی تدریجی شود. سیر قهقرایی یک مجموعه صنعتی الزاماً با افت ناگهانی تولید یا زیان مالی آغاز نمیشود؛ گاهی نخستین نشانههای آن در توقف پروژهها، کاهش انگیزه نیروهای متخصص، تضعیف انضباط سازمانی و ازدسترفتن فرصتهای اقتصادی نمایان میشود.
سرمایه انسانی؛ نخستین قربانی مدیریت ناکارآمد
در شرکتهای بزرگ صنعتی، سرمایه انسانی یکی از مهمترین مزیتهای رقابتی محسوب میشود. مهندسان، کارشناسان، مدیران عملیاتی و نیروهای باتجربه، پشتوانه واقعی استمرار تولید و توسعه هستند. هرگاه فضای سازمانی تحت تأثیر تصمیمهای غیرکارشناسی قرار گیرد و معیارهای تخصصی جای خود را به روابط و ملاحظات غیرحرفهای بدهند، طبیعی است که اعتماد سازمانی و انگیزه نیروی انسانی نیز با چالش مواجه شود.
مدیریت موفق، بهجای حذف ظرفیتهای تخصصی، باید زمینه شکوفایی آنها را فراهم کند و از تجربه مدیران و کارشناسان باسابقه در مسیر ارتقای عملکرد شرکت بهره ببرد.
ضرورت پاسخگویی و بازنگری در مسیر مدیریتی
اکنون پرسش اصلی این است: آیا انتخاب مدیران در مجموعههای بزرگ پتروشیمی بر مبنای کارنامه، تخصص و دستاوردهای اجرایی صورت میگیرد یا ملاحظات خارج از چارچوب حرفهای بر این فرآیند سایه انداخته است؟
سهامداران، کارکنان و فعالان صنعت حق دارند درباره عملکرد مدیریتی، روند سودآوری، وضعیت پروژههای توسعهای و آینده رقابتی چنین مجموعههایی شفافیت مطالبه کنند. ارزیابی عملکرد مدیرعامل نیز باید بر اساس شاخصهای روشن و قابلاندازهگیری انجام شود؛ نه صرفاً گزارشهای تشریفاتی و آمارهای مقطعی.
یک پتروشیمی بزرگ و سودآور، میراث یک فرد یا جایگاه مدیریتی نیست؛ سرمایهای ملی و اقتصادی است که باید برای نسلهای آینده حفظ و تقویت شود.
اگر نشانههای ضعف مدیریتی و فاصله گرفتن از مسیر توسعه وجود دارد، زمان آن رسیده است که تصمیمگیران بهجای توجیه انتصابها، عملکردها را با معیارهای تخصصی ارزیابی کنند. صنعت پتروشیمی بیش از مدیران سفارشی، به مدیرانی نیاز دارد که با دانش، تجربه، جسارت و کارنامه اجرایی خود شایستگی حضور در رأس چنین مجموعههایی را اثبات کرده باشند.
در نهایت، تاریخ صنعت نه با احکام انتصاب، بلکه با میزان تولید، سودآوری پایدار، توسعه زیرساختها و میراثی که مدیران از خود برجای میگذارند، درباره عملکرد آنان قضاوت خواهد کرد.