نوای جنوب:نفت خام در دنیای تجارت انرژی، کالایی یکدست نیست. تنوع در ویژگی‌های شیمیایی و فیزیکی محموله‌ها باعث شده تا این طلای سیاه در دسته‌بندی‌های متفاوتی قرار گیرد که مستقیماً بر قیمت و روش‌های پالایش آن اثر می‌گذارد. اما معیار اصلی برای این دسته‌بندی چیست؟ در بازارهای جهانی انرژی، نفت خام نه تنها یک کالا، بلکه یک ترکیب شیمیایی پیچیده است که ارزش اقتصادی آن بر پایه دو مولفه حیاتی یعنی «درجه API» و «میزان گوگرد» تعیین می‌شود. این دو شاخص بنیادین، نه تنها «وزن» و «کیفیت» طلای سیاه را تعریف می‌کنند، بلکه به عنوان نقشه راهی برای پالایشگاه‌ها عمل کرده و مشخص می‌کنند که هر محموله نفتی، برای تبدیل شدن به چه فرآورده‌ای و با چه سطح هزینه‌ای مناسب است.

نفت خام بر پایه دو شاخص بنیادین دسته‌بندی می‌شود: درجه API یا همان نمایانگر چگالی و میزان گوگرد. از منظر API، نفت خام به سه گروه با چگالی سبک «بالای ۳۱»، متوسط «۲۰ تا ۳۰» و سنگین «زیر ۲۰» تقسیم می‌شود. همچنین بر اساس محتوای گوگرد، در دو دسته، شیرین کمتر از ۰.۵ درصد و ترش بیش از ۰.۵ درصد، قرار می‌گیرد.

در این میان، نفت خام ایران که عمدتاً در قالب گریدهای «نفت سبک» و «نفت سنگین» به بازارهای جهانی عرضه می‌شود، در زمره نفت‌های «ترش» دسته‌بندی می‌شود. مشخصات فنی این دو گرید بدین شرح است:

    نفت سبک ایران:دارای درجه API حدود ۳۳ تا ۳۶ و میزان گوگرد ۱.۳۶ تا ۱.۵۳ درصد.

    نفت سنگین ایران:دارای درجه API حدود ۲۹.۵ و میزان گوگرد نزدیک به ۲ درصد.

بررسی روندهای جهانی نشان می‌دهد که بخش عمده تولید نفت جهان «حدود ۷۷.۵ درصد» را نفت‌های سبک و متوسط تشکیل می‌دهند. کشورهای خاورمیانه به عنوان بازیگران اصلی بازار، عمدتاً تولیدکننده نفت‌هایی با کیفیت متوسط و گوگرد پایین تا متوسط هستند؛ ویژگی‌هایی که نقش تعیین‌کننده‌ای در راهبردهای پالایشی کشورهای مصرف‌کننده و در نهایت، مدل‌های قیمت‌گذاری جهانی نفت ایفا می‌کند.